Luật chỉ buộc công ty trả tiền phép năm chưa nghỉ trong một số trường hợp. Xem 6 tình huống được và không được trả, công thức tính kèm ví dụ, mức thuế và mẫu email đề nghị thanh toán.
Ban biên tập Nhân Sự Tốt9 phút đọc
Tháng 11–12 là lúc bảng chấm công được chốt lại, và câu hỏi quen thuộc lại xuất hiện: không nghỉ hết phép năm có được trả tiền không? Câu trả lời ngắn là "tuỳ tình huống" — luật chỉ buộc doanh nghiệp quy đổi phép thành tiền trong một số trường hợp, phần còn lại do quy chế nội bộ quyết định. Bài viết này giúp bạn xác định mình thuộc nhóm nào, tự tính số tiền đáng nhận và biết làm gì nếu công ty từ chối.
Có ba mốc bạn cần nhớ:
Một điểm hay bị hiểu sai: Bộ luật Lao động không đặt "hạn sử dụng" cho ngày phép năm. Phép hết hạn vào 31/12 hay được chuyển sang quý I năm sau là do thoả ước lao động tập thể và quy chế nội bộ quyết định. Vì vậy văn bản đầu tiên bạn nên mở là nội quy lao động của công ty mình, không phải bộ luật.
| Tình huống | Có được trả tiền phép dư? | Căn cứ |
|---|---|---|
| Nghỉ việc đúng luật (có đơn, đủ thời gian báo trước) | Có | Khoản 3 Điều 113 |
| Bị cho nghỉ do cơ cấu lại, thay đổi công nghệ, lý do kinh tế | Có | Khoản 3 Điều 113 |
| Hết hạn hợp đồng xác định thời hạn, không ký tiếp | Có | Khoản 3 Điều 113 |
| Làm chưa đủ 12 tháng rồi thôi việc | Có, tính theo tỷ lệ tháng làm việc | Khoản 2, khoản 3 Điều 113 |
| Đang làm việc bình thường, còn dư phép cuối năm | Không bắt buộc; tuỳ quy chế công ty | Luật không quy định |
| Bị sa thải do vi phạm kỷ luật | Vẫn được thanh toán phần phép chưa nghỉ | Khoản 3 Điều 113 không loại trừ lý do chấm dứt |
Trường hợp cuối hay gây tranh cãi nhất: khoản 3 Điều 113 không phân biệt lý do chấm dứt hợp đồng, nên đây là khoản phải thanh toán khi tất toán lương, không phải thưởng có điều kiện.
Theo khoản 1 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, làm đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động được nghỉ 12 ngày (điều kiện bình thường), 14 ngày (người chưa thành niên, người khuyết tật, nghề nặng nhọc – độc hại – nguy hiểm) hoặc 16 ngày (nghề đặc biệt nặng nhọc – độc hại – nguy hiểm). Điều 114 cộng thêm 1 ngày cho mỗi 5 năm làm việc tại cùng một nơi.
Làm chưa đủ 12 tháng thì tính theo tỷ lệ tháng làm việc thực tế (khoản 2 Điều 113, Điều 66 Nghị định 145/2020/NĐ-CP); tháng làm chưa trọn vẫn tính là 1 tháng nếu tổng ngày làm việc và ngày nghỉ có hưởng lương đạt từ 50% số ngày làm việc bình thường. Điều 65 nghị định này cũng tính thời gian thử việc (nếu sau đó bạn tiếp tục làm việc), nghỉ thai sản và nghỉ ốm đau tối đa 2 tháng/năm là thời gian làm việc để tính phép.
Cơ sở của cách tính này là khoản 3 Điều 67 Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Hãy để ý hai chữ "tháng trước liền kề": căn cứ là lương hợp đồng của tháng ngay trước tháng bạn nghỉ việc, không phải lương bình quân cả năm, cũng không phải lương tối thiểu vùng.
Chị Lan làm công việc văn phòng, đã gắn bó 6 năm nên có 12 + 1 = 13 ngày phép. Trong năm chị nghỉ 8 ngày, còn dư 5 ngày và thôi việc ngày 31/12. Lương theo hợp đồng tháng 11 là 15.000.000 đồng, tháng đó công ty có 22 ngày làm việc bình thường.
Anh Minh vào làm 1/4 và thôi việc 30/9, tức 6 tháng. Số phép được hưởng: 12 ÷ 12 × 6 = 6 ngày. Anh đã nghỉ 2 ngày, còn 4 ngày. Lương hợp đồng tháng 8 là 12.000.000 đồng, tháng đó có 24 ngày làm việc bình thường.
Cùng mức lương tháng, công ty làm 6 ngày/tuần có mẫu số lớn hơn nên tiền một ngày phép thấp hơn. Khi so sánh offer, hãy nhìn cả số ngày làm việc trong tháng chứ không chỉ con số lương gộp — công cụ tính lương Gross – Net giúp quy đổi nhanh phần thực nhận.
Có. Khoản tiền trả cho ngày phép chưa nghỉ mang bản chất tiền lương, nên thuộc thu nhập từ tiền lương, tiền công theo điểm a khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC. Doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ và kê khai thuế thu nhập cá nhân cho khoản này như với lương tháng.
Hệ quả thực tế: khi lương tháng cuối, tiền phép dư và các khoản tất toán khác rơi vào cùng một kỳ trả lương, thuế bị khấu trừ tháng đó có thể cao hơn bình thường. Đây là cách thuế lũy tiến hoạt động, và phần nộp thừa so với nghĩa vụ cả năm được xử lý khi quyết toán thuế.
Khu vực nhà nước có cơ chế riêng và rộng hơn. Điều 14 Luật Viên chức 2025 (Luật số 129/2025/QH15) quy định nếu do yêu cầu công việc mà viên chức không sử dụng hoặc sử dụng không hết số ngày nghỉ hằng năm thì được thanh toán một khoản tiền, mức cụ thể theo quy chế chi tiêu nội bộ và khả năng tài chính của đơn vị. Nói cách khác, viên chức không cần thôi việc mới được quy đổi phép thành tiền.
Vì mức thanh toán do đơn vị quyết định, quy chế chi tiêu nội bộ là văn bản cần xem trước khi tính toán.
Đi theo ba bước, từ nhẹ đến nặng.
Bước 1 — Đề nghị bằng văn bản, kèm số liệu. Email có bảng tính luôn hiệu quả hơn một câu hỏi miệng. Mẫu dùng được ngay:
Kính gửi anh/chị [tên] — Phòng Nhân sự, Em là [tên], mã nhân viên [số], chấm dứt hợp đồng từ ngày [ngày]. Theo bảng chấm công, năm 2026 em được hưởng [X] ngày phép, đã nghỉ [Y] ngày, còn [Z] ngày chưa nghỉ. Căn cứ khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019 và khoản 3 Điều 67 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, em đề nghị công ty thanh toán tiền lương cho [Z] ngày phép chưa nghỉ trong kỳ tất toán lương. Em gửi kèm bảng chấm công và bảng tính chi tiết, mong anh/chị phản hồi trước ngày [ngày]. Trân trọng cảm ơn.
Bước 2 — Đối chiếu dữ liệu. Xin bảng chấm công cả năm và bảng theo dõi phép. Phần lớn tranh chấp đến từ lệch số ngày, không phải từ việc công ty cố tình không trả.
Bước 3 — Hoà giải hoặc khởi kiện. Nếu vẫn chưa được giải quyết, bạn có thể yêu cầu hoà giải viên lao động hoặc khởi kiện theo thủ tục tranh chấp lao động cá nhân; hãy giữ hợp đồng, quyết định chấm dứt, bảng chấm công và các email đã trao đổi.
Phía doanh nghiệp cũng có rủi ro. Theo khoản 2 Điều 23 Nghị định 283/2026/NĐ-CP (hiệu lực 10/9/2026), việc không trả hoặc trả không đủ tiền lương cho ngày chưa nghỉ hằng năm bị phạt theo số người lao động bị vi phạm: 5–10 triệu đồng với 1–10 người, tăng dần đến 40–50 triệu đồng từ 301 người trở lên. Đây là mức cho cá nhân; với tổ chức mức phạt gấp đôi, nên trần lên tới 100 triệu đồng.
Nếu kế hoạch là đổi việc đầu năm, đây cũng là lúc chuẩn bị: tham khảo mức lương thị trường cho vị trí của mình, cập nhật hồ sơ bằng công cụ tạo CV online và đọc thêm chuyên mục Kinh nghiệm nghề nghiệp.
Tóm lại, không nghỉ hết phép năm có được trả tiền không phụ thuộc vào việc bạn còn làm hay đã chấm dứt hợp đồng: bắt buộc trả khi bạn thôi việc hoặc mất việc làm, tính bằng lương hợp đồng tháng trước liền kề chia số ngày làm việc bình thường rồi nhân số ngày còn dư. Nếu vẫn đang làm việc, quyền lợi này do quy chế công ty quyết định, nên hãy chốt số liệu và đăng ký nghỉ trước khi hết năm.
Dành 15 phút kiểm tra bảng phép của mình, rồi cập nhật hồ sơ bằng công cụ tạo CV miễn phí và xem các vị trí đang tuyển trên Nhân Sự Tốt để chủ động cho bước tiếp theo.
Bộ luật Lao động không đặt hạn sử dụng cho ngày phép năm. Việc phép dư bị xoá ngày 31/12 hay được chuyển sang năm sau do thoả ước lao động tập thể và quy chế nội bộ của từng doanh nghiệp quyết định. Bạn nên đọc nội quy lao động của công ty để biết chính xác.
Không. Luật chỉ buộc thanh toán khi người lao động thôi việc hoặc bị mất việc làm mà chưa nghỉ hết phép. Nếu bạn vẫn đang làm việc, việc mua lại phép dư là chính sách tự nguyện của doanh nghiệp. Bạn có thể thoả thuận nghỉ nhiều lần hoặc nghỉ gộp tối đa 3 năm một lần.
Theo khoản 3 Điều 67 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, căn cứ là tiền lương theo hợp đồng lao động của tháng trước liền kề tháng bạn thôi việc, chia cho số ngày làm việc bình thường của tháng đó, rồi nhân với số ngày phép chưa nghỉ. Đây không phải lương bình quân cả năm.
Có. Số ngày phép được tính theo tỷ lệ số tháng làm việc thực tế, và phần chưa nghỉ được quy đổi thành tiền khi chấm dứt hợp đồng. Tháng làm chưa trọn vẫn được tính là 1 tháng nếu tổng ngày làm việc và ngày nghỉ có hưởng lương đạt từ 50% số ngày làm việc bình thường.
Có. Khoản này mang bản chất tiền lương nên thuộc thu nhập từ tiền lương, tiền công theo điểm a khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC. Doanh nghiệp khấu trừ và kê khai thuế như với lương tháng, phần nộp thừa sẽ được xử lý khi quyết toán thuế.
Tạo CV chuyên nghiệp và nhận gợi ý việc làm phù hợp với bạn — miễn phí.
14/10/20268 phút đọc
Hướng dẫn cách viết thư xin việc theo công thức 4 đoạn, phân biệt thư xin việc với đơn xin việc và email gửi CV, kèm 4 mẫu điền sẵn và checklist 8 điểm trước khi gửi hồ sơ.
13/10/20269 phút đọc
Bộ 25 câu hỏi phỏng vấn nhân viên sản xuất chia theo 5 nhóm nhà máy thực sự cho điểm: an toàn, ca kíp, SOP, hàng lỗi, thái độ. Kèm mẫu trả lời cho người chưa có kinh nghiệm và các con số về tăng ca, lương tối thiểu vùng 2026.
12/10/202610 phút đọc
Hướng dẫn cách trả lời thư mời nhận việc chuyên nghiệp: thời gian phản hồi hợp lý, 7 điểm cần kiểm tra trong offer theo Bộ luật Lao động 2019 và 6 mẫu email dùng ngay cho từng tình huống.
