Thử việc có được đóng bảo hiểm xã hội không? Bảng tra 3 loại bảo hiểm và khoản tiền công ty phải trả thêm

Nhiều bạn nhận offer rồi mới giật mình: thử việc có được đóng bảo hiểm xã hội không, và nếu công ty không đóng thì mình mất những gì? Câu trả lời nằm ở một chi tiết rất nhỏ trong giấy tờ bạn ký — thử việc được ghi trong hợp đồng lao động, hay là một hợp đồng thử việc riêng. Bài viết này tóm gọn quy định đang áp dụng năm 2026, kèm bảng tra ba loại bảo hiểm, cách tính khoản tiền công ty phải trả thêm khi không đóng, và mẫu câu để bạn hỏi HR mà không mất lòng.

Thử việc có được đóng bảo hiểm xã hội không: trả lời theo quy định 2026

Điều 24 Bộ luật Lao động 2019 cho hai bên hai cách thỏa thuận thử việc: ghi nội dung thử việc ngay trong hợp đồng lao động, hoặc ký một hợp đồng thử việc tách riêng. Hai cách này dẫn tới hai kết quả hoàn toàn khác nhau về bảo hiểm.

Trường hợp 1 — thử việc nằm trong hợp đồng lao động. Nếu hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hoặc xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, có một điều khoản ghi thời gian thử việc, thì bạn thuộc diện bảo hiểm xã hội bắt buộc ngay từ ngày hợp đồng có hiệu lực — tính cả những ngày thử việc. Căn cứ là điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025).

Trường hợp 2 — ký hợp đồng thử việc riêng. Bạn không thuộc diện đóng. Khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/7/2025, nêu rõ người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc "không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc".

Đây là điểm đã thay đổi so với trước. Các nghị định hướng dẫn cũ không nói thẳng về hợp đồng thử việc, nên mỗi doanh nghiệp xử lý một kiểu và tranh chấp khá nhiều. Từ giữa năm 2025, quy định đã rõ: tên gọi của giấy tờ quyết định nghĩa vụ đóng.

Một điều khoản của Luật BHXH 2024 bạn nên biết

Điểm a khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 còn mở rộng sang trường hợp hai bên "thỏa thuận bằng tên gọi khác" nhưng nội dung vẫn thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên. Nghĩa là một tờ giấy đặt tên là "hợp đồng hợp tác", "thỏa thuận cộng tác" nhưng thực chất là quan hệ lao động thì vẫn có thể bị xác định là hợp đồng lao động. Riêng hợp đồng thử việc đúng nghĩa theo Bộ luật Lao động thì đã được Nghị định 158/2025 loại trừ rõ ràng.

Bảng tra nhanh ba loại bảo hiểm trong thời gian thử việc

Phần lớn bài viết chỉ nói về bảo hiểm xã hội, trong khi bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp mới là thứ ảnh hưởng tới bạn ngay trong tháng đầu.

Tình huống	BHXH bắt buộc	BHYT	BHTN
Thử việc ghi trong HĐLĐ không xác định thời hạn hoặc từ đủ 1 tháng trở lên	Có, từ ngày hợp đồng có hiệu lực	Có	Có, từ 01/01/2026
Hợp đồng thử việc ký riêng	Không	Không	Không
Thử việc riêng, đạt rồi mới ký HĐLĐ chính thức	Chỉ đóng từ khi HĐLĐ có hiệu lực	Như BHXH	Như BHXH

Điểm mới của năm nay: Luật Việc làm 2025 (số 74/2025/QH15) có hiệu lực từ 01/01/2026 đã hạ ngưỡng tham gia bảo hiểm thất nghiệp từ hợp đồng 3 tháng xuống hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên. Vì vậy một hợp đồng lao động 2 tháng có điều khoản thử việc bên trong, năm 2025 chỉ phải đóng BHXH và BHYT, thì từ 2026 phải đóng đủ cả ba.

Không đóng bảo hiểm thì công ty phải trả thêm tiền vào lương

Đây là quyền lợi bị bỏ sót nhiều nhất. Khoản 3 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019 quy định: với người lao động không thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc, người sử dụng lao động phải trả thêm cùng lúc với kỳ trả lương một khoản tiền tương đương mức mà họ lẽ ra phải đóng cho bạn.

Phần doanh nghiệp đóng năm 2026 là 21,5% tiền lương làm căn cứ đóng: 17,5% cho BHXH, 3% cho BHYT và 1% cho BHTN.

Ví dụ: bạn thử việc 2 tháng theo hợp đồng thử việc riêng, lương thử việc 8.500.000 đồng/tháng.

• Khoản công ty phải trả thêm mỗi tháng: 8.500.000 × 21,5% = 1.827.500 đồng.
• Hai tháng thử việc: khoảng 3.655.000 đồng.
• Tổng thực nhận mỗi tháng (chưa trừ thuế): 10.327.500 đồng.

Nếu offer của bạn chỉ ghi lương thử việc mà không nhắc tới khoản này, đó là điểm hoàn toàn nên hỏi lại. Bạn có thể dùng công cụ tính lương Gross – Net để so sánh hai phương án: thử việc có đóng bảo hiểm và thử việc được trả thêm 21,5%.

Lương thử việc tối thiểu và mức đóng tính trên con số nào

Điều 26 Bộ luật Lao động 2019 yêu cầu lương thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó. Đồng thời không được thấp hơn lương tối thiểu vùng. Nghị định 293/2025/NĐ-CP áp dụng từ 01/01/2026 nâng mức này lên: Vùng I 5.310.000 đồng/tháng, Vùng II 4.730.000 đồng, Vùng III 4.140.000 đồng, Vùng IV 3.700.000 đồng.

Khi thử việc nằm trong hợp đồng lao động, mức đóng bảo hiểm tính trên tiền lương ghi trong hợp đồng cho giai đoạn đó. Trần đóng là 20 lần mức tham chiếu; mức tham chiếu đã tăng lên 2.530.000 đồng/tháng từ 01/7/2026, nên trần tương ứng khoảng 50.600.000 đồng/tháng. Trên thực tế vẫn có nơi yêu cầu đóng theo lương chính thức thay vì lương thử việc 85%, nên nếu hợp đồng của bạn ghi hai mức lương khác nhau, hãy hỏi lại phòng nhân sự hoặc cơ quan BHXH địa phương cho chắc.

Thiếu một hai tháng đóng bảo hiểm ảnh hưởng gì tới bạn

Nghe thì nhỏ, nhưng có ba chỗ thực sự bị ảnh hưởng.

• Chế độ thai sản: cần đóng đủ từ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh. Một quãng trống 2 tháng ngay trước thời điểm này có thể khiến bạn không đủ điều kiện.
• Trợ cấp thất nghiệp: cần đóng đủ 12 tháng trở lên trong 24 tháng trước khi nghỉ. Nếu bạn nhảy việc nhiều lần, mỗi lần mất 1–2 tháng thử việc, con số 12 tháng rất dễ bị hụt.
• Khám chữa bệnh: không có thẻ BHYT trong thời gian thử việc nghĩa là bạn tự chi trả toàn bộ nếu ốm hoặc gặp tai nạn trong giai đoạn đó.

Riêng lương hưu thì tính theo tổng thời gian đóng, không bắt buộc liên tục, nên vài tháng trống chỉ làm tổng thời gian ngắn lại chứ không làm mất quyền lợi. Khi chuyển việc, bạn cũng nên nắm quy trình chốt sổ bảo hiểm xã hội khi nghỉ việc để quá trình đóng không bị treo ở công ty cũ.

Mẫu câu hỏi HR về bảo hiểm khi thử việc

Hỏi về bảo hiểm không hề mất điểm, miễn là hỏi đúng thời điểm: sau khi đã có offer, trước khi ký.

Khi phỏng vấn vòng cuối:

"Em muốn hỏi rõ một chi tiết để chuẩn bị giấy tờ: giai đoạn thử việc của vị trí này mình ký hợp đồng thử việc riêng hay thử việc được ghi trong hợp đồng lao động ạ?"

Khi nhận offer, nếu là hợp đồng thử việc riêng:

"Em cảm ơn anh/chị về offer. Em có một câu hỏi về khoản bảo hiểm: vì giai đoạn thử việc mình ký hợp đồng thử việc riêng nên không thuộc diện đóng BHXH, BHYT, BHTN. Theo khoản 3 Điều 168 Bộ luật Lao động 2019 thì công ty trả thêm một khoản tương đương vào lương kỳ đó. Anh/chị xác nhận giúp em khoản này đã nằm trong con số 8.500.000 đồng hay được trả riêng ạ?"

Khi kết thúc thử việc:

"Em đã hoàn thành thử việc ngày 30/11. Anh/chị cho em biết thời điểm ký hợp đồng chính thức và tháng bắt đầu đóng BHXH để em theo dõi trên VssID với ạ."

Câu cuối quan trọng vì nó đặt một cái mốc rõ ràng. Nếu đã ký hợp đồng chính thức mà một tháng sau sổ bảo hiểm vẫn chưa có dữ liệu, bạn có cơ sở để nhắc lại.

Khi công ty kéo dài thử việc quá quy định

Thời gian thử việc tối đa theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019: 180 ngày với người quản lý doanh nghiệp, 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày với trung cấp và nhân viên nghiệp vụ, 6 ngày làm việc với các công việc còn lại. Không được thử việc quá một lần cho cùng một công việc, và không áp dụng thử việc với hợp đồng dưới 1 tháng.

Nếu công ty để bạn "thử việc" 4–6 tháng cho một vị trí yêu cầu cao đẳng, hoặc ký liên tiếp hai hợp đồng thử việc, đó là vi phạm. Nghị định 12/2022/NĐ-CP xử phạt 2–5 triệu đồng với hành vi thử việc quá thời gian quy định hoặc trả lương thử việc dưới 85%. Với hành vi không đóng đủ BHXH, BHTN bắt buộc, mức phạt là 12%–15% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm lập biên bản, tối đa 75 triệu đồng với cá nhân và 150 triệu đồng với tổ chức, kèm theo biện pháp buộc đóng đủ số tiền còn thiếu.

Cách tự kiểm tra công ty có đóng thật không

1. Tải ứng dụng VssID của cơ quan BHXH, đăng ký bằng số căn cước và số điện thoại.
2. Vào mục quá trình tham gia, đối chiếu từng tháng với thời điểm bạn ký hợp đồng chính thức.
3. Nếu thiếu tháng, chụp màn hình rồi gửi phòng nhân sự kèm câu hỏi cụ thể là tháng nào thiếu.
4. Không được giải quyết thì gửi đơn tới cơ quan BHXH nơi công ty đóng, hoặc Sở Nội vụ phụ trách lao động tại địa phương.

Tóm lại

Thử việc có được đóng bảo hiểm xã hội không phụ thuộc vào loại giấy tờ, không phụ thuộc vào việc bạn làm bao lâu: thử việc ghi trong hợp đồng lao động từ đủ 1 tháng thì được đóng từ ngày đầu, còn hợp đồng thử việc ký riêng thì không thuộc diện đóng nhưng công ty phải trả thêm 21,5% vào lương. Trước khi ký, hãy đọc kỹ tên văn bản mình đang ký và xác nhận lại khoản tiền thay thế đó bằng một câu hỏi ngắn.

Đang tìm chỗ làm mới và muốn chọn nơi minh bạch về bảo hiểm ngay từ vòng offer? Hãy tạo CV miễn phí trên Nhân Sự Tốt rồi xem các việc làm đang tuyển để so sánh điều kiện giữa các công ty.